Hoe werkt een populistische gedachte?

Typische populistische ideeën zijn als snoepjes. Ze gaan gemakkelijk binnen, maar je kunt er niets uit winnen dat speciaal of interessant is. “We leven in een hangmatmaatschappij.” Dat is altijd een lekkere gedachte. Kijk maar, of je nu rond jou veel mensen ziet die niet zo door het leven gehard zijn als jijzelf, of je ziet er weinig, de gedachte gaat altijd lekker zijn. Dat is bijna geheel onafhankelijk van de feitelijke basis.

Waarom zou je jezelf geen snoepjes gunnen? Geen enkele reden. Het hangt er alleen van af hoeveel verschillende smaken je wilt leren kennen, hoe gemotiveerd je bent om je smaakbeleving in verschillende richtingen te ontplooien. Er is daar tenslotte gewoon een spanningsveld. Volgens sommigen leer je speciale of interessante smaken kennen door de moeite te doen alles te leren eten, misschien wel geweldig lekkere smaken. Dat is de ene kant van het spanningsveld. Maar natuurlijk is een boterham met nutella ook gewoon lekker genoeg, en stilt hij evengoed de honger. Dat is de andere kant. De meesten zitten ergens in het midden, dat heeft met allerlei factoren te maken, met opvoeding maar ook met andere.

Cultuurvoortuitgang is wanneer mensen nieuwe ideeën willen exploreren, ideeën proeven die er op het eerste gezicht niet zo lekker uitzien. Het heeft met allerlei factoren te maken, met opvoeding en ook met andere. Populisme kan alleen maar slagen als allerlei factoren ervoor gezorgd hebben dat we eerder in een cultuurachteruitgang verzeild raken. Dan zuigt de cultuur de populisten aan. Het populisme is niet volledig de schuld van de populisten.

Maar hoe moet je nu kritisch denken? Hoe moet je, geconfronteerd met een uitspraak die verhelderend en juist klinkt, te weten komen of je eerder met een suikerspin of eerder met een Parmezaanse kaas te maken hebt? Je kan het niet. Je moet zelf leren vergelijken, zelf leren inschatten en verschillen waarnemen. Er is geen set van criteria op basis waarvan je kritisch denken kan identificeren. “Alleen wat moeilijk binnengaat is goed,” enzoverder. Als er een dergelijke set was, en als je die effectief als richtsnoer voor je wereldbeschouwing zou nemen, zou hij juist een van de belangrijkste elementen van kritisch denken beletten, namelijk dat je openstaat voor alle ervaringen.

(Eerdere posts over kritisch denken of populisme: hier, hier en hier.)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s