Racisme (3) een apologie

De post van vandaag gaat niet echt over iets (behalve over mezelf) en heeft niet echt een conclusie of resultaat. Mijn excuses, ik schijn beland te zijn in precies de situatie waar mijn gevoel mij voor waarschuwde dat ik erin ging belanden toen ik op het idee kwam mij te wagen aan het thema racisme. Hier gaat-ie.

Iemand wordt in een volle tram lastiggevallen omwille van zijn huidskleur en niemand komt tussenbeide. Dat was het voorbeeld dat ik in twee eerdere posts besprak in een poging om aan te tonen dat de stelling “elke blanke Vlaming is een racist” waar kan zijn als je de zaak vanuit een bepaald standpunt bekijkt (hier en hier). Twee lezers hebben me erop attent gemaakt dat het voorbeeld niet helemaal effectief is. Ik geloof echter dat het punt overeind moet kunnen blijven. Het komt er in feite alleen op aan een beter voorbeeld te vinden.

Wat ik wil verdedigen heeft een dubbel aspect. Het gaat enerzijds om een feitelijke toestand en anderzijds om een manier om die te benoemen. De toestand is datgene waar we het allemaal over eens zijn, namelijk hoe wij ons gedragen jegens mensen met een andere huidskleur. Er is geen discussie over de conclusies van gevoerde onderzoeken. Er is geen discussie over feiten die iedereen kan observeren. Het is de manier om die te benoemen waarover er discussie bestaat (en dat is trouwens ook niet meer dan natuurlijk). Noem je het discriminatie of toeval, wanneer blijkt dat iemand met een andere huidskleur met hetzelfde cv twee keer vaker moet solliciteren alvorens een job te vinden? Noem je het racistisch geweld of assertief optreden wanneer je iemand met een donkere huidskleur ziet lastiggevallen worden in een volle tram? Noem je het een schaamtelijk of een onschuldig incident? Je kan het verschillende namen geven als je wil, of je kan er ook van afzien het een naam te geven. Het enige dat ik wil verdedigen is dat je de hele zaak ook op een zodanige manier kunt bekijken dat je zegt: alle blanke Vlamingen zijn racisten.

Ik heb een reden om dat te willen. De reden is dat ik Bart De Wever en Liesbeth Homans hoor zeggen dat racisme vaak onterecht als excuus wordt ingeroepen door niet-blanken en dat dit een ernstig probleem is. Als ze dat een enkele keer zouden zeggen, bijvoorbeeld als antwoord op een heel gerichte vraag, dat zou ik het gemakkelijk aan mij voorbij kunnen laten gaan. Maar ik kan tegenwoordig bijna geen portie nieuws tot mij nemen zonder dat De Wever of Homans het nog eens ongevraagd herhalen, en elke keer ze dat doen draait mijn maag een klein beetje meer om. Het komt voornamelijk in die ene variant, namelijk “racisme wordt vaak als excuus gebruikt”, maar er is ook de andere variant, namelijk “wij gaan niet akkoord met de stelling dat Vlamingen allemaal racisten zijn,” een stelling die ook uitsluitend ongevraagd geïntroduceerd is als figment om zich tegen af te zetten.

Dit is nu een manier om de situatie te interpreteren, en situaties interpreteren is iedereen zijn goed recht. Als je wil dat de mensen je interpretatie slikken is het alleen wenselijk dat je interpretatie vanuit een bepaald standpunt aannemelijk is. En dat is hier ook inderddad het geval. Denk je het standpunt in van iemand die een aantal niet blanken om zich heen heeft die de gewoonte hebben om jou op een onredelijke manier van racisme te beschuldigen, wat dat verder ook mag inhouden. Vanuit dat standpunt is De Wevers en Homans’ interpretatie aannemelijk. Nu was mijn idee om ook eens de voorwaarden te creëren waaronder de omgekeerde interpretatie aannemelijk wordt, namelijk “de beschuldiging van racisme is altijd terecht omdat alle blanke Vlamingen racisten zijn.” Voor mij spreekt het vanzelf dat er een standpunt moet bestaan van waaruit bekeken dit aannemelijk en daarbij ook nog eens correct is, want ik geloof dat je voor gelijk welke zaak de twee kanten kan beargumenteren. In dit geval is het door De Wever beargumenteerde standpunt alleen erg radicaal (om niet te zeggen belachelijk radicaal en ongeïnformeerd). Goed, dan moet het omgekeerde standpunt maar even radicaal zijn. Het komt er alleen op aan het te vinden.

Dat was de inzet, mijn verlangen naar een beetje symmetrie. Maar het voorbeeld dat ik gaf was inderdaad te haastig. Wat met het verschil tussen de ene tramreiziger die niet ingrijpt omdat hij echt vindt dat zwarte mensen minderwaardig zijn en de andere tramreiziger die niet ingrijpt uit pure onverschilligheid? Wat met mensen die niet ingrijpen wanneer er een blank iemand gepest wordt? Moeten die ook pesters worden genoemd? En indien niet, waarom zou je hen dan wel racisten moeten noemen wanneer het een zwart iemand is die gepest wordt? Daar is misschien iets voor te zeggen aangezien racisme op een andere manier een maatschappelijk probleem is dan pasten, maar dan volgt er alleen maar uit dat het voorbeeld slecht gekozen is.

Wat is een beter voorbeeld? Ik heb het schrijven van deze vervolgpost op de twee vorige posts een paar dagen uitgesteld, omdat ik gedacht had dat ik er tegen dan wel een gevonden zou hebben. Maar voorlopig vind ik alleen voorbeelden die te gezocht zijn, en daarom heb ik het er in deze post alleen over gehad waarom ik er graag een zou vinden en wat er daarbij op het spel staat.

Advertenties

Een gedachte over “Racisme (3) een apologie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s