Niveaus van consumentisme, niveaus van gelatenheid

Haar dochter had een levensbeschouwing om van tegen de muren op te lopen. Zij herkende er elementen in van haar eigen zoektocht naar volwassenheid, maar van andere elementen kreeg ze koude rillingen. Zo was er naast de herkenbare opstandigheid en het herkenbare pessimisme ook een houding van gelatenheid jegens de toekomst die in niets leek op wat zij zich van haar eigen jeugd herinnerde. Toen was er ook het gevoel geweest dat alles wat de volwassenen deden fout was, maar er was ook de hoop dat de jonge generatie alles zou rechtzetten en beter doen. Nu hoorde ze haar dochter zeggen: “Ach ja, Mama, ik voel dat allemaal wel zo intens en vind ik de dingen heel onrechtvaardig, maar later als ik dertig ben zal het mij ook niets meer kunnen schelen en dan zal ik gewoon een job hebben om dingen te kunnen kopen die ik leuk vind.” Zij vond het een onmogelijke attitude voor een jong iemand.

Ook haar eigen moeder vond ze een onmogelijke houding hebben. Die kocht de dingen die ze leuk vond, zonder enig bewustzijn van onrechtvaardigheid. Die kocht kleine flesjes water omdat die zo handig waren en kilo’s kiwi’s uit Nieuw-Zeeland omdat die zo lekker waren. In de winkel vroeg ze een plastieken zakje. Niet altijd, maar meestal wel. Dit consumentisme van haar moeder vond ze echt een voorbijgestreefde trede.

Voor haar grootmoeder was het allemaal veel meer binnen redelijke grenzen gebleven, scheen het haar toe. Eerder dan door de extremen van het consumentisme, was grootmoeders koopgedrag getekend door de gematigdheid van de traditie. Teveel kiwi’s konden niet goed zijn, evenmin als te weinig vlees, omdat dat niet was hoe generaties en generaties hun dieet hadden bepaald. Alleszins was grootmoeders inkooplijstje ook niet meer zo strikt traditioneel als dat van overgrootmoeder. Het was al een mengeling van traditie en vooruitgangsgeloof. Als het “wetenschappelijk bewezen” is dat vezels goed zijn en cholesterol slecht, moet je zorgen dat je genoeg vezels eet en niet te veel cholesterol. Dat vond ze soms wel grappig aan grootmoeder: het ene seizoen moesten er overal vezels in zitten, het volgende seizoen moest er overal omega 3 in zitten. En de seizoenen veranderden steeds sneller.

Zijzelf keek meewarig naar de seizoenen. Ze wist wel beter dan zich door de mode van de dag te laten meeslepen. Grootmoeder kon nog geloven dat het een kern van waarheid bezat als er beweerd werd dat iets wetenschappelijk bewezen was. Zij geloofde dat ook wel, maar vooral in theorie. Als het aankwam op het echte leven dan beschouwde ze zich als te verlicht en rationeel om zich te laten beïnvloeden door kunstig georchestreerde marketingstrategieën. Ze sloeg de seizoenen gade, en als ze iemand hoorde zeggen dat boerenkool heel gezond was, dan had dat voor haar ongeveer evenveel gewicht als wanneer iemand over de mosselen zei: “Ze zijn groot dit jaar.”

Haar verlichte houding op het vlak van dieetregels betekende in feite een soort terugkeer naar de tijd van haar overgrootouders. Probeer je vooral te houden aan het gezond verstand. Oriënteer je aan wat doorheen generaties zijn werking bewezen heeft, eerder dan aan de mode van de dag.

Dat was het antwoord op de vraag “welk eten wil ik eten?” Op een dag vroeg ze zich echter af: “Hoe wil ik dat het op mijn bord belandt?” Wat is het equivalent van gezond verstand en traditionele waarden in dat andere kader? Moet ik fair trade belangrijk vinden? Biologisch, lokaal, vegetarisch, veganistisch, rauw, met of zonder verpakking? Het was vreemd om er zo bij stil te staan, maar ze vond nu dat er aan al deze stromingen ook een aspect van mode leek te zijn. Als ze op dezelfde manier haar gezond verstand op deze ideeën toepaste als op de dieetmodes, dan zou ze erboven moeten gaan staan. Gek! Misschien had haar moeder het toch bij het rechte eind. Ja, die vroeg plastieken zakjes in de winkel, maar aan de andere kant overdreef ze er ook niet mee. Ja, ze kocht nog steeds kilo’s kiwi’s hoewel iedereen nu de mond vol had over lokale productie, maar aan de andere kant deed ze ook al jaren haar best om seizoensgebonden fruit en groenten te kopen, al veel langer dan dat het in de mode gekomen was. Misschien bleek haar moeder nu toch een model van gezond verstand te zijn.

Toen kwam pas het andere inzicht, even plots en onverwacht. Haar eigen gelatenheid jegens dieetmodes, haar moeders gelatenheid jegens stromingen van alternatief consumeren: het was dezelfde gelatenheid die haar dochter geadopteerd had en toegepast op levensbeschouwingen in het algemeen. In haar dochters ogen was het een voorbijgaand iets om de drang te voelen de wereld te verbeteren, dat kon een anarchistische fase, een liberalistische of een nietzscheaanse zijn, maar het was in haar dochters ogen iets dat uiteindelijk doodbloedde en afgelost werd door conformisme. In haar ogen kende haar dochter niet de volheid van die drang, omdat de drang uit te diepe regionen van de ziel kwam om dadelijk herkend te worden voor wat ze was. In haar ogen kon je alleen geloven dat het een mode was als je de vorm waarin het zich dadelijk manifesteerde verwarde met wat wat het in zijn volheid was. Haar dochter had niet het recht deze drang terzijde te schuiven enkel omdat ze dacht dat het een mode-idealisme was dat toch geen kans had om langer dan een paar seizoenen door de mensen omarmd te worden! Haar dochters ideeën waren onmogelijk en dreven haar tot wanhoop. En toch was het haar al die tijd niet opgevallen dat het dezelfde ideeën waren die zij bezat over wat er op haar bord moest, dezelfde ideeën die ze er net op was beginnen nahouden over hoe het op dat bord moest komen. – Nee, hier zat iets scheef.

Ze besefte dat ze een beter voorbeeld moest stellen. Ze moest haar houding veranderen. Op een of andere manier moest dat gebeuren zonder in naïviteiten te hervallen die ze overwonnen had, zonder de lessen te vergeten die ze geleerd had en die ze nog altijd geldig achtte. Een heel nieuwe zoektocht begon.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s