Ongeordende gedachte over epistemologie (15)

Vorige posts in de reeks: hier en hier.

15. Genaturaliseerde epistemologie of interdisciplinaire epistemologie?

Al vormt epistemologie dan traditioneel een van de kernthema’s binnen de filosofie, in de filosofie die momenteel het hoge woord voert is deze rijke traditie nauwelijks aanwezig. In plaats daarvan laat men de epistemologie sterk aanleunen bij de wetenschap. De angelsaksische filosofie heeft het thema in hoge mate naar zich toegetrokken, en ookal bestaat er zeker wel een continentale epistemologie, waarin men meer geneigd is nog lessen te trekken uit Aristoteles, Kant en de anderen – de angelsaksische tendens is toch zo sterk dat je lange tijd filosofie kan studeren zonder met die continentale epistemologie in contact te komen.

De angelsaksische epistemologie in haar extreme vorm is de genaturaliseerde epistemologie. Over die stroming en haar streven heb ik mijn ei al eens proberen te leggen in deze post, zij het onder lange en menigvuldige barensweeën; het is moeilijk om alle bedenkingen die ik mij erbij vorm in woorden te gieten.

Er is echter ook de omgekeerde vraag. Wat is het positieve aan het streven naar een genaturaliseerde epistemologie?

De epistemologie is helemaal genaturaliseerd wanneer het niet meer de filosofie is die, zelfs al is het maar gedeeltelijk, ons leert wat het menselijke kennen is, maar in tegendeel de wetenschap. Dus bijvoorbeeld de neurobiologie of de evolutietheorie, in een extreem geval zou het zelfs ook onderzoek naar het gedrag van apen kunnen zijn. Filosofie zou dan nog steeds een rol te vervullen kunnen hebben, bijvoorbeeld in verband met de vraag hoe de wetenschappelijke resultaten precies te rijmen zijn met onze spontane, common sense ideeën over wat het menselijke kennen is. Dit zou echter een dienende rol zijn voor de filosofie. Op het antwoord dat de wetenschap geeft op de vraag waar het allemaal om draait, “wat is kennis,” zou de filosofie niets af te dingen hebben.

Ik zie toch een positief aspect in deze tendens. Het is inderdaad een treurige situatie als je een verzameling filosofische theorieën over kennis hebt en een verzameling wetenschappelijke theorieën, en als er dan geen enkele interactie plaatsvindt tussen die twee verzamelingen. Men kan er immers toch enkel iets bij winnen als men de zaak eens vanuit de andere kant bekijkt. Een interfacultair centrum voor epistemologie, waarin zowel filosofen als wetenschappers vertegenwoordigd waren, zou op zijn minst toch tot interessante gesprekken moeten voeren, met nieuwe, verfrissende gezichtspunten. In die zin, namelijk als ik het streven van de angelsaksiche epistemologie zo opvat, ligt er iets positiefs in wanneer men de filosofische en de wetenschappelijke uiteenzetting met het thema kennis zoveel mogelijk tot een enkel, eengeworden project probeert samen te smeden. De vorm waarin dat nu geschiedt is dan de genaturaliseerde epistemologie, en omdat ik die als een onvolkomen incarnatie van dit streven beschouw, namelijk omdat ze te weinig recht doet aan de specifieke aard van het menselijke denken, zie ik daar iets minder positiefs in. Maar het streven naar een eengeworden project moet ik toejuichen.

Kan ik harde bewijzen geven dat de tendens naar naturalisatie van de epistemologie onvolkomen is? Nee. Maar ik kan wel een half- of kwart-bewijs geven in de vorm van een observatie. Men zoekt namelijk in de filosofische epistemologie heel graag de dialoog op met de neurowetenschappers. Maar men vergeet domweg om de dialoog te zoeken met bijvoorbeeld marketingjongens. Die worden niet uitgenodigd om te zetelen in interfacultaire centra, terwijl die nochtans even interessante dingen te vertellen zouden hebben over hoe het menselijke brein werkt – in de vorm van hoe het te manipuleren valt, maar dat verandert eigenlijk niets aan de zaak. Dat men de ene groep specialisten in de kennis of het denken wel wil raadplegen en andere groepen zoals de marketingjongens niet, is een merkwaardig symptoom. Het wijst erop dat men er meer in geïnteresseerd is toch maar wetenschappelijk te zijn, dan te ontsluieren hoe de kennis of het denken werkelijk begrepen moet worden.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s