Meditaties over een campagnefilmpje en waarom de N-VA gelijk en ongelijk heeft

Ik kon gisteren niet slapen van dit campagnefilmpje. Waarom grijpt het mij zo aan? Ik moet erover nadenken, ik kan niet anders.

——-

1. Het is een complete verrassing. Ik had nooit gedacht dat de N-VA met een dergelijk iets naar buiten zou komen. Ze zouden er toch alleen kiezers mee kunnen verliezen, en daarom zouden ze het nooit doen, zo zou ik onmiddellijk geantwoord hebben als iemand het idee van een dergelijk campagnefilmpje zou geopperd hebben. De standpunten die door de dame in het filmpje verwoord worden, en die onderschreven worden door de partijvoorzitter, wiens stem op het einde te horen is, zijn zo hard en categoriek dat ze wat mij betreft spelen met de grenzen van de fatsoenlijkheid. Alleszins op het eerste gezicht.

Als ik er langer over nadenk, merk ik dat het voor een stuk ook de grenzen van mijn eigen categorieën zijn waarmee gespeeld wordt. Ik ben degene die dergelijke taal onmiddellijk associeert met extreem-rechtse denkbeelden. Maar ten eerste: zijn ze dat ook? En ten tweede: betekent dit dat de denkbeelden volledig fout zijn? Nee, alleszins moet ik langer over de zaak nadenken vooraleer ik die conclusie kan trekken.

Ondertussen is de associatie, die gerechtvaardigd of ongerechtvaardigd kan zijn, wel de reden waarom ik gechoqueerd was. Immers, ik zou denken dat ik niet de enige ben die in de woorden van de persoon in het filmpje maar al te gemakkelijk extreem-rechtse retoriek herkent, en dat is hetgene dat volledig buiten mijn verwachtingskader viel en waar ik nooit van geloofd zou hebben dat de N-VA zou denken dat het goed campagnemateriaal zou zijn. Dat het als goed materiaal beschouwd wordt, en niet eens door een verdwaalde enkeling, maar door Bart De Wever zelf, heeft nog meer met verstomming slaande implicaties. Namelijk dat dit is wat de N-VA denkt dat bij de burger in goede aarde zal vallen. Ik dacht dat de burger hier los doorheen zou kijken.

——-

2. Maar is het wel zo verwonderlijk dat de N-VA denkt dat ze met deze boodschap meer kiezers zal winnen? Plots besef ik dat het helemaal niet verwonderlijk is. We weten toch heel goed dat er heel wat mensen zijn wier stem kan gewonnen worden met dit soort standpunten. Er waren ooit het Vlaams Blok en het Vlaams belang, en die hebben toch over bijna heel België 20% van de stemmen gehaald. Dus hoe erg het ook is om dit uit te spreken, je kan verwachten dat de N-VA veel stemmen zal halen als dit de koers is die het zal inslaan. Ik noem het erg, omdat ik daarmee over de Vlaamse burgers een uitspraak doe, die ik eigenlijk moet beschouwen als beledigend. Daarom haast ik mij om eraan toe te voegen dat ik hoop dat de burgers mij ongelijk zullen geven als de gelegenheid daar is.

——-

3. Daarmee zou de N-VA eigenlijk van een interessant en bijzonder fenomeen tot een oninteressant en alledaags fenomeen worden. Het was een partij met een heel eigen karakter. Ik zou zelfs meer zeggen: het was de enige geloofwaardige partij. Spijtig dat het partijprogramma was wat het was. Spijtig dat het van die aard was dat ik mij er nooit mee zou hebben kunnen verzoenen, maar anders had ik er graag op gestemd omdat het de enige geloofwaardige partij was. Terwijl nu … Als dit de koers is die de N-VA wil inslaan, wordt het gewoon een partij zoals we die al heel dikwijls gezien hebben. De ervaringen in binnen- en buitenland leren duidelijk genoeg dat het niet zo heel moeilijk is om 20% of meer van de stemmen te halen door uit te pakken met zaken als een “lik-op-stukbeleid”.

——-

4. Verdient een “lik-op-stukbeleid” op zich het etiket extreemrechts? Is er iets mis met extreemrechts? Zijn extreemrechtse denkbeelden zodanig inferieur dat het een belediging zou zijn als je van iemand vermoedt dat hij ze erop nahoudt? Over die vragen ben ik in het voorgaande heengestapt. Wat ik weet is dat veel mensen mij in de loop van mijn leven hebben proberen te waarschuwen voor extreemrechts. Als ik zomaar zou napraten wat leraars en goedmenende medemensen mij hebben willen inprenten, dan zou ik de luxe hebben om eenvoudig te antwoorden: “Ja, er is iets mis mee.” Ik zou zelfs het lik-op-stukgeval zonder aarzelen etiketteren als zeer verdacht. Maar wie zelf wil nadenken heeft natuurlijk die luxe niet.

Interessanter lijkt het mij om na te gaan in welke opzichten de dame in het filmpje, en dus automatisch ook de partijvoorzitter, gelijk heeft. Ik kan me er absoluut in vinden dat er iets niet vlot genoeg loopt in de rechtspraak. Er zijn manieren genoeg om te doen wat niet mag en toch niet bestraft te worden. Je kan de regel botweg overtreden en erop rekenen dat het protest te moeilijk te organiseren zal zijn of juist gemakkelijk te boycotten. Je kan onduidelijkheden in de wet aangrijpen om iemand te benadelen omdat je weet dat jij meer tijd, geld of macht hebt. In beide gevallen, en nog vele andere, kunnen rechters in de positie geplaatst worden dat ze op basis van wat de dure advocaten van de verdediging naar voren brengen de beklaagde partij eigenlijk niet schuldig kunnen vinden, terwijl het voor hun heel duidelijk is dat hij wel degelijk bewust immoreel gehandeld heeft. Ik zou het goed vinden als er een ander juridisch systeem zou zijn, waarin de rechter onmiddellijk zijn moreel besef kan laten gelden. Er zou vanzelfsprekend een kader moeten zijn waarbinnen zo iets pas mogelijk kan worden, maar ik geloof dat de regels en de letter van de wet nu te veel overwicht hebben en dat er manier moeten kunnen gevonden worden waarop het onmiddelijke morele besef een grotere rol kan spelen. Tenslotte is de inhoud van de al de huidige regels ook alleen maar ingegeven door moreel besef van individuen.

De N-VA heeft wat mij betreft dus een kern van waarheid op het oog. Maar dat had het Vlaams belang natuurlijk ook al, toen het dezelfde maatregelen propageerde, en toen was dat voor mij ook geen reden om ervoor te stemmen.

Wat echter met wat er overblijft wanneer je de kern van waarheid wegneemt? Alleen maar meer willekeur! Op zich denk ik niet dat je een rechter moet zijn, of bijvoorbeeld een specialist in daderbegeleiding om te kunnen meepraten over moraliteit. Als mens hebben we allemaal toegang tot de moraliteit (wat ik vermeld omdat het zo triviaal is dat je het zou kunnen vergeten). Maar dat is niet wat de dame in het filmje beoogt. Wat zij beoogt is de idee dat we het allemaal toch eens zijn over de juiste aanpak, en dat we die dus maar moeten afdwingen. O, als het maar zo eenvoudig was! In de praktijk zou zij snel genoeg inzien dat haar onmiddellijk besef van de juiste straf en de juiste aanpak maar een van de vele opvattingen was die daarover bestonden. Wat zij wil is willekeur, alleen doet het zich aan haar voor als consequente aanpak. Ookal is het huidige systeem niet optimaal, er is een reden dat iemand veel moet studeren om rechter te worden. Er zijn zoveel dingen die overwogen moeten worden, en daarenboven moet de wet nog eens van die aard zijn dat hij voor iedereen gelijk kan zijn, wat nog een hele dimensie van implicaties met zich meebrengt.

Ondertussen levert de strategie van de zaken eenvoudiger voor te stellen dan ze zijn wel zoveel stemmen op aan de partij die met het lik-op-stukbeleid dweept.

——-

5. De N-VA is een partij geworden die de zaken eenvoudiger, nee: simplistischer, voorstelt dan ze zijn. Of misschien deed ze dat al, maar nu doet ze het onbeschaamd en trots. Mijn hoop is dat er hierdoor tenminste een scheve situatie zal rechtgezet worden. En wel deze: ik heb het de afgelopen jaren zo merkwaardig gevonden dat bepaalde mensen uit mijn familie- en kennissenkring N-VA-sympathisanten zijn geworden, net die mensen die op mijn ontwikkeling een grote invloed hebben gehad, net die mensen namelijk, die mij op jonge leeftijd geleerd hebben dat het goed is om dingen niet zomaar aan te nemen, maar in tegendeel kritisch te denken. Ik kan dat verklaren met de hypothese dat het mensen zijn die zelf denken, en die daarom aangesproken werden door de stijl van Bart De Wever. Bart De Wever is immers een atapysche politicus omdat hij kan denken. Dat hoort bij zijn rechtlijnige stijl en het is onmiddellijk merkbaar. Welnu, ik hoop dat de mensen die graag zelf denken en juist daardoor sympathie hebben opgevat voor de N-VA in even groten getale van die sympathie zullen afstappen als er Vlaamsbelangers zullen toestromen, nu blijkt dat de N-VA onder de nieuwe koers helemaal niet meer kritisch denkt, maar in tegendeel inzet op onkritisch simplisme.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s