Bij het lezen van Schiller

Ik ben Schillers Briefe über die ästhetische Erziehung des Menschen beginnen lezen (eigenlijk niet de tekst van Schiller zelf, maar de populariserende bewerking van Lorenzo Ravagli). Direct in de eerste brief is het al vuurwerk:

Wie der Scheidekünstler, so findet auch der Philosoph nur durch Auflösung die Verbindung und nur durch die Marter der Kunst das Werk der freiwilligen Natur. Um die flüchtige Erscheinung zu haschen, muß er sie in die Fesseln der Regel schlagen, ihren schönen Körper in Begriffe zerfleischen und in einem dürftigen Wortgerippe ihren lebendigen Geist aufbewahren.

Tot hier toe leest de met filosofie niet geheel onbekende lezer niets nieuws, die van 1793 net zomin als die van 2013. Ja, voor de laatste zal het eerder herinneren aan de recente filosofie dan aan de filosofie van twee eeuwen geleden. Misschien kan hij Schiller bewonderen om de bondige manier waarop hij een complexe gedachte kan samenvatten, maar van de gedachte zelf zal hij niet van zijn stoel vallen. Dan echter:

Ist es ein Wunder, wenn sich das natürliche Gefühl in einem solchen Abbild nicht wieder findet und die Wahrheit in dem Berichte des Analysten als ein Paradoxon erscheint?

Wat een pointe voor de lezer van nu! Een sluier wordt van dit iets, dat heel bekend is uit de recente filosofie, weggenomen – en het blijkt het de waarheid was die zich erachter verschool! Althans voor Schiller. Maar hoe verrassend voor de moderne lezer, die dit ‘paradoxale’ helemaal niet geneigd is te verbinden met de idee van waarheid.

En wat een aansporing ook, om al je gedachten over dit onderwerp te herevalueren in het licht van Schillers woorden! Blijkbaar kon het voor iemand op het einde van de achttinede eeuw heel vanzelfsprekend zijn dat het paradoxon, dit ding dat altijd noodzakelijkerwijs in een eerdere stap uiteengevallen is en alleen door ons, met alle feilbaarheid van ons verstand, weer ineengeknutseld kan worden, wel eens de waarheid zou kunnen zijn. Het zich verplaatsen in een dergelijke gedachtewereld alleen al opent de weidste perspectieven.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s